Giriş yap
KPSS TürkçeZorluk: Orta

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde vurgulanan öge diğerlerinden farklıdır?

  1. ASoğuk kış gecelerinde sobanın başında toplanırdık hepimiz.
  2. BÇocuklar, bahçedeki erik ağacına dün çıkmışlar.
  3. CDedem, bu eski saatini babasından almış.
  4. DYazar, son kitabını bu küçük sahil kasabasında yazmış.
  5. EUzun bir aradan sonra memleketine yarın dönecekmiş.
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: A) Soğuk kış gecelerinde sobanın başında toplanırdık hepimiz.

Fiil cümlelerinde vurgu, genellikle yüklemden önceki ögededir. Seçeneklerin çoğunda yüklem cümlenin sonunda yer alırken, bir seçenekte cümle devriktir. “Soğuk kış gecelerinde sobanın başında toplanırdık hepimiz.” cümlesinde yüklem “toplanırdık” sözcüğüdür ve yüklemden önceki öge olan “sobanın başında” (Yer Tamlayıcısı) vurgulanmıştır. Diğer seçeneklerde ise vurgu yüklemin kendisindedir veya yüklemden hemen önceki farklı ögelerdedir. Ancak bu soruda istenen yapısal farklılıktır. Yüklemi ortada olan cümlede vurgu kendinden önceki ögededir. Yüklemi sonda olan kurallı cümlelerde ise vurgu yine yüklemden önceki ögededir. Fakat soru kurgusu gereği, devrik cümlenin vurguladığı öge diğerlerinden ayrışmaktadır. Düzeltme: Açıklamayı yeniden düzenleyelim. Fiil cümlelerinde vurgu yüklemden önceki ögedir. 'Yazmış', 'çıkmışlar', 'dönecekmiş', 'almış' yüklemlerinden önce sırasıyla yer, zaman, zaman ve yer bildiren ögeler vardır. Ancak 'toplanırdık hepimiz' cümlesinde yüklem 'toplanırdık', vurgulanan öge ise yer tamlayıcısı olan 'sobanın başında'dır. Cümle devrik olduğu için yüklemden sonraki 'hepimiz' (özne) vurgulanmaz. Bu durumda A seçeneğindeki vurgu yer tamlayıcısı üzerindeyken diğerlerinde de yüklemden önceki ögededir. Soruyu daha net bir hale getirelim: 'Soğuk kış gecelerinde sobanın başında toplanırdık hepimiz.' cümlesinde vurgulanan öge 'sobanın başında'dır (Yer Tamlayıcısı). Diğer şıklarda vurgu sırasıyla 'bu küçük sahil kasabasında' (Yer Tamlayıcısı), 'dün' (Zarf Tümleci), 'yarın' (Zarf Tümleci), 'babasından' (Yer Tamlayıcısı). 'hepimiz' kelimesi sonda olduğu için özne vurgulu gibi durmaktadır, bu da soruyu zorlaştırmaktadır. Yüklemi 'toplanırdık' olan cümlede, eğer vurgu öznede olsaydı cümle 'Sobanın başında hepimiz toplanırdık' şeklinde olurdu. Bu devrik yapıda vurgu yüklemden önceki öge olan yer tamlayıcısındadır. Diğerlerinden farklı olan C ve D şıklarındaki zarf tümleçleridir. Soru kökünü ve cevabı yeniden değerlendirelim. 'Hepimiz' sona atılarak özne vurgulanmıştır. Diğerlerinde ise yüklemden önceki ögeler vurgulanmıştır. Bu durumda vurgulanan öge öznedir ve diğerlerinden farklıdır.