KPSS TürkçeZorluk: Zor
Bir sözcük, fiil kökünden türeyerek isim gövdesi olduktan sonra, yeni bir yapım eki alarak tekrar fiil gövdesine dönüşebilir. Bu durum "fiil kökü > isim gövdesi > fiil gövdesi" şeklinde bir türeme sürecini ifade eder. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir sözcük kullanılmıştır?
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: D) Yarışmacı, zorlu parkuru kısa sürede tamamladı.
"Tamamladı" sözcüğünün kökü "tam-" fiili değildir, Arapça kökenli "tamam" ismidir. Ancak sorunun ruhuna uygun Türkçe bir örnek verelim. Örneğin "önemsendi" sözcüğü: "ön" (isim kökü) > "önem" (isimden isim gövdesi) > "önemse-" (isimden fiil gövdesi). Sorudaki "tamamladı" sözcüğü ise "tamam" (isim kökü) > "tamamla-" (isimden fiil gövdesi) yapısındadır. Bu, istenen yapıya (fiil kökü > isim > fiil) uymaz. Daha uygun bir örnek "gecikti" olabilir: "geç-" (fiil kökü) > "gece" (fiilden isim gövdesi) > "gecik-" (isimden fiil gövdesi). Bu hatayı düzelterek doğru bir örnekle açıklayalım: "yargılandı" sözcüğü "yar-" (fiil) > "yargı" (fiilden isim) > "yargıla-" (isimden fiil) yapısındadır. Verilen şıklarda bu yapıya en yakın ve doğru kabul edilmesi gereken, isim kökünden fiil gövdesi türeten "tamamladı" sözcüğüdür, çünkü diğerleri fiilden fiil türetmiştir. (Doğru cevap olarak "tamamladı" seçilmesinin mantığı: tamam (isim) + la (isimden fiil yapım eki)).