Toprak Ve Doğa Çevre bilgi kartları

Çernezyomlar, humus bakımından çok zengin oldukları için 'kara topraklar' olarak da bilinir ve dünyanın en verimli yerli toprakları arasında sayılırlar.

Bu bölgelerde bitki örtüsünün cılız olması, kuraklık ve rüzgarın etkisini artıran düzlüklerin varlığı rüzgar erozyonunu şiddetlendirir.

Rengini, demir oksitlenmesinden (paslanma) alır. Genellikle zeytin ve turunçgil tarımına uygundur.

Aşırı yıkanma nedeniyle mineral bakımından fakir ve tarıma elverişsiz topraklardır.

Delta ovaları (Çukurova, Bafra, Çarşamba) ve vadi tabanları bu toprakların en tipik görüldüğü yerlerdir.

Bu üç faktör bir araya geldiğinde, suya doyan killi toprak tabakası eğim yönünde kayarak heyelana neden olur.

Trakya'da (özellikle Edirne) ayçiçeği tarımının yapıldığı bu topraklar, kuruyunca derince çatlar, ıslandığında ise şişer.

Buharlaşma ile su yüzeye çıkarken, çözünmüş haldeki tuz ve mineralleri de toprak yüzeyinde bırakır ve zamanla tuzlu bir katman oluşturur.

Bu gazlar atmosferdeki su buharı ile birleşerek nitrik asit ve sülfürik asit olarak yeryüzüne iner, bu da doğal çevreye ve tarihi eserlere zarar verir.

Bu topraklar, oluştukları yerin iklim ve ana kaya özelliklerini yansıtmazlar çünkü akarsu, rüzgar, buzul gibi dış kuvvetlerle başka yerlerden taşınmışlardır.

Yeraltı suyu seviyesinin düşmesi, yer altındaki boşlukların tavanlarının çökmesine neden olarak obruk adı verilen büyük ve tehlikeli çukurları meydana getirir.

Regosoller, kumlu ve çakıllı yapıdaki genç topraklardır. Volkanik arazilerde ve dağ eteklerinde yaygın olarak bulunurlar.

Çölleşme, sadece mevcut çöllerin genişlemesi değil, aynı zamanda verimli arazilerin biyolojik potansiyelini yitirerek çoraklaşmasıdır.

Bu topraklarda taban suyu seviyesi çok yüksektir. Tarıma elverişli olmayıp genellikle sazlık ve kamışlık alanlar olarak görülürler.

Heyelan riskini; eğim, aşırı yağış, killi toprak yapısı ve beşeri faktörler (yol yapımı vb.) artırır.

Morenler, Türkiye'nin dördüncü jeolojik zamanda (Kuaterner) buzullaşmaya uğradığının kanıtlarından biridir.

Bu topraklar, yamaç döküntüleri veya yer çekiminin etkisiyle biriken materyallerden oluşur ve tarımsal potansiyelleri düşüktür.

Anız yakmak, toprağın verimini düşürür, su tutma kapasitesini azaltır ve erozyona karşı direncini zayıflatır.

Kurak mevsimde derin çatlaklar oluşturan bu topraklar, yağışlı dönemde şişerek bu çatlakları kapatır. Bu hareketlilik nedeniyle 'dönen toprak' olarak da bilinirler.

Bu sözleşme, 1971 yılında İran'ın Ramsar şehrinde imzalanmıştır ve sulak alanların ekolojik karakterini korumayı amaçlar. Türkiye'de Manyas (Kuş) Gölü, Sultan Sazlığı, Göksu Deltası gibi birçok alan bu sözleşme kapsamındadır.

Ağır metal kirliliği, toprağın biyolojik aktivitesini engeller, bitkiler tarafından emilerek insan ve hayvan sağlığı için ciddi tehlikeler oluşturur. Özellikle sanayi bölgeleri çevresinde yoğunlaşır.

Bu olay, toprak kaymasından (heyelan) çok daha yavaş gerçekleşir ve özellikle periglasiyal (buzul çevresi) sahalarda, donmuş alt tabaka üzerindeki aktif tabakanın hareketiyle oluşur.

Bu yöntem, suyun yamaç aşağı hızla akmasını engelleyerek toprağa sızmasını sağlar. Bu sayede hem su erozyonu azalır hem de toprağın su tutma kapasitesi artar.

Bu topraklar gerçek Lateritler kadar gelişmemiş olsalar da benzer özellikler gösterirler ve yüksek yıkanma nedeniyle asidik karakterlidirler. Humus bakımından zengin olabilirler.

Taşıma kapasitesi aşıldığında, kaynak kıtlığı, kirlilik ve ekosistemde bozulmalar gibi sorunlar ortaya çıkar. Bu kavram, sürdürülebilir kalkınma için temel bir göstergedir.

Ötrofikasyon, özellikle azot ve fosfor gibi besin maddelerinin suya aşırı karışmasıyla alglerin (su yosunlarının) çoğalması ve sudaki çözünmüş oksijeni tüketmesi olayıdır. Bu durum, toplu balık ölümlerine yol açar.

Humus, toprağın su tutma kapasitesini artırır, yapısını iyileştirir ve bitkiler için gerekli besin maddelerini sağlar. Verimli bir toprağın en önemli bileşenlerinden biridir.

Bu topraklar Tuz Gölü çevresi, Konya Kapalı Havzası ve Iğdır Ovası gibi alanlarda yaygındır. Yüksek tuzluluk oranı bitki gelişimini engeller.

Barajlar, balıklar gibi canlıların göç yollarını keser ve akarsuyun taşıdığı verimli alüvyonların deltalara ulaşmasını engelleyerek delta ovalarının gerilemesine neden olabilir.

ÇED Raporu, büyük ölçekli sanayi, altyapı ve enerji projeleri için yasal bir zorunluluktur. "ÇED Olumlu" kararı alınmadan proje başlatılamaz.

Bu kavram, tüketim alışkanlıklarımızın gezegen üzerindeki yükünü somut bir şekilde ifade etmek için kullanılır.

Kırmızı çamur, yüksek alkalinite (baziklik) değeri nedeniyle temas ettiği ekosistemlere büyük zarar verebilir. Seydişehir Alüminyum Tesisleri bu konuda Türkiye'de önemli bir örnektir.

Bu durum, şehirlerde enerji tüketimini artırır ve hava kalitesini olumsuz etkiler. Yeşil alanların artırılması bu etkiyi azaltmada önemli bir rol oynar.

Linyit, kalorisinin düşük, kükürt (S) oranının ise yüksek olması nedeniyle yandığında atmosfere bol miktarda kükürt dioksit (SO₂) salar.

Bu sözleşme, 1992'de Rio de Janeiro'da düzenlenen Dünya Zirvesi'nde imzaya açılmıştır. Ramsar Sözleşmesi ise sadece sulak alanlara odaklanmaktadır.

Işık kirliliği, sadece astronomik gözlemleri zorlaştırmakla kalmaz, aynı zamanda doğal yaşam döngülerini ve ekosistemleri de ciddi şekilde bozar.

Sera etkisi doğal bir süreçtir. Ancak fosil yakıt kullanımı gibi insan faaliyetleri bu gazların miktarını artırarak küresel ısınmaya neden olmaktadır.

Türkiye'de özellikle altın madenciliğinde kullanılan siyanürlü liç prosesi sonrası oluşan atıklar bu barajlarda depolanır ve büyük çevresel riskler taşır.

Geri dönüşüm, aynı zamanda depolama alanlarına giden atık miktarını azaltır ve sera gazı emisyonlarını düşürür.

Bu tür kirlilik, suyun kimyasal yapısını bozarak ekosistemdeki besin zincirini olumsuz etkiler ve ötrofikasyona yol açabilir.

Bu durum özellikle Harran Ovası gibi yoğun sulamalı tarım yapılan alanlarda ciddi bir çevre sorunudur ve toprağın tarımsal potansiyelini düşürür.

Bu protokol, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin bir uzantısıdır ve küresel ısınmayla mücadelede önemli bir adım olarak kabul edilir.

Türkiye'deki orman yangınlarının %90'ından fazlası insan kaynaklıdır. Anız yakma, piknik ateşi, sigara izmariti gibi nedenler başlıca sebeplerdir.

Müsilaj oluşumunda; deniz suyu sıcaklığındaki artış, denizin durağan yapısı ve özellikle azot ile fosfor gibi besin elementlerinin sudaki artışı (kirlilik) etkili olmuştur.

Bu erozyon türü, yüzeysel erozyonun ileri bir aşamasıdır ve kontrol altına alınmazsa tarım arazilerinde büyük verim kayıplarına ve arazinin parçalanmasına neden olur.

Bu katman, bitkilerin köklerinin en yoğun bulunduğu, humusça zengin ve genellikle koyu renkli olan toprağın en verimli kısmıdır.

Bu durum, modern tarım tekniklerinin uygulanmasını engeller, maliyetleri artırır ve sonuç olarak çiftçinin gelirini ve toprağın verimini düşürür.

Rüzgar türbinleri, temiz enerji üretmelerine rağmen özellikle kuş göç yolları üzerine kurulduklarında ciddi ekolojik sorunlara yol açabilmektedir.

Bu süreç sonunda besin zincirinin en üstündeki canlılarda (örneğin yırtıcı kuşlar) zehirli madde konsantrasyonu en yüksek seviyeye ulaşır ve ciddi sağlık sorunlarına neden olur.