Cümlede Anlam bilgi kartları

Doğruluğu ya da yanlışlığı kişiden kişiye değişmeyen, kanıtlanabilir yargılara nesnel yargı denir.

Eylemin hangi amaçla yapıldığını bildiren cümlelerdir. "Çok çalışmasının amacı nedir?" sorusuna "sınavı kazanmak" cevabı alınır.

"Senden daha çok" ifadesi karşılaştırma, "zannetmiyorum" ifadesi ise kesin olmayan bir yargı yani tahmin anlamı katar.

Genellikle "-se/-sa" eki veya "ise", "üzere", "yeter ki" gibi sözcüklerle kurulur.

Eylemin hangi nedenle yapıldığını veya yapıldığını bildiren cümlelerdir. "Yollar neden kayganlaşmış?" sorusuna "yağmur yağdığı için" cevabı alınır.

Başkasına ait bir sözün, anlamı korunarak, anlatan kişinin kendi sözcükleriyle aktarılmasıdır. Genellikle "-dığını söyledi", "-eceğini belirtti" gibi ifadelerle biter.

Geçmişte yapılan bir eylemden veya yapılmayan bir eylemden duyulan üzüntüyü dile getirir.

Bir durum veya olay hakkında, yeterli bilgi sahibi olmadan, genellikle olumsuz olarak önceden edinilmiş kanıyı belirtir.

Başkasına ait bir sözün hiçbir değişiklik yapılmadan, olduğu gibi aktarılmasıdır. Genellikle tırnak işareti içinde verilir.

Cümle "bence" dediği için özneldir, "öncekilerden daha" dediği için karşılaştırma içerir ve yüklemi olumlu olduğu için olumlu bir cümledir. Ancak kanıtlanabilir bir tanım içermediği için nesnel tanım cümlesi değildir.

Bir durumun veya eylemin zaman içinde, adım adım değişerek gerçekleştiğini ifade eder. "Gittikçe", "her geçen gün" gibi ifadeler de bu anlamı verir.

Bir eserin "ne anlattığı" sorusu içeriği, "nasıl anlattığı" sorusu ise üslubu (biçemi) verir. Bu cümlede her ikisi de mevcuttur.

Henüz gerçekleşmemiş bir olayın veya durumun bir an için gerçekleşmiş gibi kabul edildiği cümlelerdir. "Tut ki", "farz et ki" gibi ifadelerle yapılır.

Geçmişte yaşanan güzel günlere, bir kişiye veya bir yere duyulan kavuşma isteğini dile getiren cümlelerdir.

Başkasına ait bir sözün, söyleyenin cümlesi içinde anlamı değiştirilmeden, kendi ifadeleriyle aktarılmasıdır. Genellikle "-dığını söyledi", "-eceğini belirtti" gibi ifadelerle biter.

Kişinin yapmayı planladığı ancak çeşitli engeller veya sebepler yüzünden yapamadığı bir eylemi ifade eder. Niyet vardır ama sonuç yoktur.

Sözde soru cümlesi yoluyla, cümlenin biçiminde olumsuzluk eki bulunsa da kastedilen anlamın olumlu olduğu cümle türüdür.

Bir kimseye, yaptığı bir hareketin veya söylediği bir sözün uyandırdığı üzüntü, alınganlık ve kırgınlığı, onu kırmadan belirtmektir.

"Nedir?" sorusuna cevap veren cümleler tanım cümlesidir. Bu tanım kişisel görüş içerdiği için nesnel değil, özneldir.

İki olumsuz ifadenin ("vermiyor" ve "değilim") bir araya gelerek anlamı olumluya çevirmesi kuralına dayanır. Bu, matematikteki (–) × (–) = (+) işlemine benzer.

Sitem, bir kişiye duyulan kırgınlığın, alınganlığın o kişiye direkt olarak ifade edilmesidir. Cümlede, beklenen ilginin gösterilmemesi nedeniyle duyulan kırgınlık doğrudan ifade edilmektedir.

Cümle, eserin içeriğinden (ne anlattığından) değil, nasıl anlatıldığından (dil ve anlatım özelliklerinden) bahsettiği için üslup cümlesidir.

Bu cümlede yazarın eseri, karakterlerin psikolojik derinliği açısından değerlendirilmekte ve bu yönden yetersiz bulunduğu belirtilmektedir. Bu bir olumsuz eleştiridir.

Kanıksama, olumsuz bir duruma çok sık maruz kalındığı için artık o durumdan etkilenmeme, alışma halidir.

Yadsıma, bir durumu, bir düşünceyi veya bir eylemi inkâr etmek, kabul etmemektir. Cümlede, söz verildiği iddiası kesin bir dille reddedilmektedir.

Çıkarım, gözlemlenebilir bir veriden (yüzdeki donuk ifade) yola çıkarak yeni bir yargıya (anlatılanlardan hoşnut kalmadığı) ulaşmaktır.

Bu cümle, bir soruna çözüm bulmak veya bir amaca ulaşmak için bir yol göstermektedir, bu nedenle bir öneri cümlesidir.

Yakınma, bir durumdan veya kişiden duyulan rahatsızlığın başkalarına anlatılmasıdır. Burada kişinin davranışından duyulan şikâyet dile getirilmiştir.

Varsayım, gerçekleşmemiş bir olayı bir an için olmuş gibi kabul etmektir ("tut ki", "diyelim ki"). Olasılık ise gerçekleşmesi kesin olmayan bir durumun olabileceğini veya olmayabileceğini belirtir.

Eylemin veya durumun zaman içinde, yavaş yavaş, kademeli olarak değiştiğini anlatan cümlelerdir. "Günden güne" ifadesi bu aşamalılığı sağlar.

Cümlede, konuşan kişinin kendi gözlemlerine dayanarak kesin olmayan bir sonuca varması söz konusudur. Bu durum "tahmin" anlamı taşır.

Cümlede eserin içeriğinden (ne anlattığından) değil, nasıl anlatıldığından (dilin canlılığı ve etkileyiciliği) bahsedilmektedir. Bu, üslupla ilgilidir.

"En" sözcüğü, diğer eğlencelerle masal dinleme eylemini karşılaştırır ve masal dinlemenin diğerlerinden üstün olduğunu belirtir. Bu nedenle cümlede karşılaştırma anlamı vardır.

Başarılı olmanın koşulu (şartı), düzenli ders çalışmaktır. Eylemin gerçekleşmesi bir şarta bağlanmıştır.

Cümle soru şeklinde ve olumsuzluk eki almamış olmasına rağmen, "ondan daha iyi yapacak kimse yok" anlamını taşımaktadır. Bu yüzden anlamca olumsuzdur.

Cümle, geçmişteki güzel bir duruma duyulan hasreti ve o günleri anma isteğini ifade eder. Bu durum "özlem" duygusunu yansıtır.

Yadsıma, bir düşünceyi, bir durumu veya bir iddiayı kabul etmemek, reddetmek anlamına gelir. Cümledeki kişi, alınan kararları benimsemediğini ve reddettiğini belirtmektedir.

"Aklım almıyor" ifadesi, konuşan kişinin karşılaştığı durum karşısında yaşadığı şaşkınlığı, hayreti ve durumu anlamakta zorlandığını gösterir.

Cümle, kişinin karakter özelliklerini sıralayarak bir durum tespiti yapar. Ancak seçilen ifadeler ("burnunun dikine gitmek") olumsuz bir anlam taşıdığı için aynı zamanda dolaylı bir eleştiri niteliğindedir.

Salonu terk etme eyleminin nedeni, filmin sıkıcı olmasıdır. İki yargı arasında sebep-sonuç ilişkisi kurulmuştur.

Cümlede yemeğin lezzetiyle ilgili bir yorum yapıldığı için tat alma duyusuna gönderme vardır.

Cümlede konuşmacının hissettiği "ferahlık" duygusu dile getirilmektedir. Bu, öznel bir histir.

"Kuyumcu titizliği" benzetmesi, yazarın dil ve anlatım konusunda ne kadar dikkatli ve özenli olduğunu, yani üslubunun gücünü vurgular.

Dışarı çıkma eylemi, ödevleri bitirme koşuluna bağlanmıştır. Cümle, "Ödevlerini bitirirsen dışarı çıkmana izin veririm." şeklinde de ifade edilebilir.

Huzur verme durumu kişiden kişiye değişen, ispatlanamayan kişisel bir görüş olduğu için yargı özneldir.

Konuşan kişi, karşısındakinin davranışlarından bir sonuç (gözünden düşmesi) çıkarmakta ve bu durumu fark etmemiş olduğuna dair bir tahminde bulunmaktadır. "-meli, -malı" eki burada olasılık anlamı katmıştır.

Bu bir deyimdir ve söylenen sözlerin dinlenmediğini, etkisiz kaldığını ifade etmek için kullanılır. Genellikle bir yakınma anlamı taşır.

"-r ... -mez" kalıbı, bir eylemin biter bitmez hemen ardından diğerinin başladığını belirtir.

"Sanat nedir?" sorusuna kişisel bir görüşle, benzetme yoluyla cevap verildiği için bu bir öznel tanımdır. Nesnel bir tanım değildir çünkü kanıtlanamaz.

Cümlede, beklenen bir eylemin (ders çalışma) hiç gerçekleşmediği, hatta o eylemin en basit başlangıç aşamasının (kitabı açma) bile yapılmadığı vurgulanmaktadır.