Sözcükte Anlam bilgi kartları

Bir sözcüğün akla gelen ilk, sözlükteki temel anlamına ne denir?

Bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen sıyrılarak kazandığı yeni ve soyut anlama ne ad verilir?

Bilim, sanat, spor veya meslek alanlarına özgü kavramları karşılayan sözcüklere ne denir?

Tek sözcükle ifade edilebilecek bir kavramı, birden çok sözcükle süslü bir şekilde anlatmaya ne denir?

Doğadaki seslerin taklit edilmesiyle oluşturulan sözcüklere ne denir?

Anlamca birbirinin karşıtı olan kavramları ifade eden sözcükler arasındaki ilişki nedir?

Benzetme amacı olmadan bir sözcüğü başka bir sözcük yerine kullanma sanatına ne ad verilir?

Soyut bir kavramın, anlamını güçlendirmek için somut bir varlığa benzetilerek anlatılmasına ne denir?

İnsana özgü bir niteliğin doğadaki varlıklara aktarılmasına ne denir?

Bir duyuya ait bir kavramın başka bir duyu için kullanılmasına dayanan anlam olayı nedir?

Yazılışları ve okunuşları aynı olduğu halde anlamları tamamen farklı olan sözcüklere ne denir?

Bir sözcüğün temel anlamına bağlı olarak, şekil veya işlev benzerliği ilgisiyle kazandığı yeni anlama ne denir? (Örn: uçağın kanadı, masanın gözü)

Söylenmesi hoş karşılanmayan, ürkütücü veya kaba bulunan bazı kavramların, daha ince ve güzel bir şekilde ifade edilmesine ne ad verilir? (Örn: "ölmek" yerine "hayata gözlerini yummak")

Kavramların sayılabilen, ölçülebilen özelliklerini gösteren anlama nicel anlam denir. Peki, sayılamayan, ölçülemeyen bir niteliği ifade eden anlama ne denir?

Yazılışları farklı, anlamları aynı veya çok yakın olan sözcüklere ne ad verilir?

Bir sözün, hem gerçek hem de mecaz anlamı düşündürecek şekilde kullanılıp asıl kastedilenin mecaz anlam olduğu söz sanatına ne denir? Genellikle iğneleyici bir anlatım taşır.

Anlamı güçlendirmek amacıyla aynı kelimenin tekrarıyla, eş veya zıt anlamlı kelimelerin yan yana kullanılmasıyla oluşturulan söz gruplarına ne denir? (Örn: yavaş yavaş, iyi kötü)

"Varlık > Canlı > Bitki > Çiçek > Papatya" sıralamasında "Varlık" en genel anlamlı sözcükken, "Papatya" en ne anlamlı sözcüktür?

Genellikle yargı bildirmeyen ve mastar hâlinde (-mek, -mak) bulunan, anlık bir durumu betimleyen kalıplaşmış söz grubuna deyim denir. Peki, bir cümle niteliğinde olup genel bir doğruyu, dersi veya öğüdü anlatan kalıplaşmış sözlere ne denir?

Beş duyu organımızla algılayabildiğimiz varlıkları karşılayan somut anlamlı bir sözcüğün, anlam genişlemesi yoluyla duyu organlarıyla algılanamayan bir kavramı karşılar hale gelmesine ne denir? (Örn: Bu sorunu çözmenin bir yolu olmalı.)

Doğaya ait bir özelliğin insana aktarılmasına ne ad verilir? (Örn: "O ne kurt bir adamdır!")

Eskiden genel olarak 'hayvan' anlamına gelen 'davar' sözcüğünün günümüzde sadece 'koyun ve keçi sürüsü' anlamında kullanılması hangi anlam olayına örnektir?

Eskiden sadece 'resim yapılan yer' anlamındaki 'ocak' kelimesinin zamanla 'ateş yakılan her yer, aile, kurum' gibi birçok anlam kazanması hangi anlam olayıdır?

Bir kişinin sözünü hiçbir değişiklik yapmadan, tırnak işareti içinde veya sonunda 'dedi' kullanarak aktarmaya ne ad verilir?

'Bugünkü toplantıya Ali de katıldı.' cümlesinden çıkarılabilecek örtülü anlam nedir?

'Çekinmek' ve 'utanmak' sözcükleri arasındaki ilişki nedir? Bu sözcükler tam olarak aynı anlama mı gelir?

Başlangıçta 'dönmek, dolaşmak' anlamına gelen 'canavar' sözcüğünün zamanla 'yırtıcı, acımasız yaratık' anlamına bürünmesi hangi anlam olayıdır?

"Sanatçı, eserlerinde damıtılmış bir dil kullanıyordu." cümlesinde altı çizili sözcüğün cümleye kattığı anlam nedir?

Eskiden 'kötü, alçak' gibi anlamlara gelen 'yavuz' kelimesinin günümüzde 'yiğit, kahraman' anlamlarına gelmesi, sözcüğün anlamındaki nasıl bir değişimi ifade eder?

Birbirine anlamca yakın veya karşıt sözcüklerin 've, ile, ila, veya' gibi bağlaçlarla bağlanarak oluşturduğu söz gruplarına ne denir? (Örn: yalan yanlış, ileri geri, gece ile gündüz)

"Yüz, göz, burun, baş" gibi sözcüklerin, temel anlamlarının yanı sıra "masanın gözü, ayakkabının burnu, iğnenin başı" gibi kullanımlarda kazandıkları anlama ne denir? Bu durum sesteşlikten nasıl ayrılır?

"Bardaktan boşanırcasına yağmak", "sırılsıklam âşık olmak" gibi belirli sözcüklerin bir araya gelerek oluşturduğu, dilde kalıplaşmış ve genellikle ayrılmaz olan söz birlikteliklerine ne ad verilir?

"Yaşlı adama seslendi." cümlesindeki anlam belirsizliğinin (anfiboli) sebebi nedir? Cümle hangi iki farklı şekilde anlaşılabilir?

Bir markanın ("Jilet", "Selpak", "Orkid" gibi) zamanla o ürün türünün genel adı haline gelmesi, hangi anlam olayına örnektir?

Bir kelimenin zaman içinde olumsuz bir anlam kazanması veya olumsuz bir çağrışım yüklenmesi olayına ne denir?

Bir sözcüğün sadece sözlükteki nesnel ve temel anlamına göndergesel anlam denir. Peki, sözcüğün kişide uyandırdığı duygusal ve öznel çağrışımları ifade eden anlama ne ad verilir?

Renkler, mobilyalar, taşıtlar, duygular gibi belirli bir konu veya kavramla ilgili kelimelerin oluşturduğu gruba ne denir?

"Sanatçının son romanında kuru bir anlatımı vardı." cümlesi ile "Bu şarkının sözleri çok sığ." cümlesindeki altı çizili sözcüklerin kazandığı soyut anlamlar, hangi anlam olayıyla açıklanır?

Anlamca birbiriyle çelişen "aşağı yukarı", "er geç", "az çok" gibi sözcüklerin bir arada kullanılmasıyla oluşturulan söz gruplarına ne ad verilir?

Bir söz grubunun, onu oluşturan sözcüklerin tek tek anlamlarından tamamen farklı, yeni bir anlam ifade edecek şekilde kalıplaşması durumuna ne denir? (Örn: "küplere binmek")

"Eve haber verdim." cümlesinde, "ev" sözcüğü "ev halkı" yerine kullanılmıştır. Bu hangi söz sanatına örnektir?

"Keskin bir çığlık duyuldu." cümlesinde, dokunma duyusuna ait "keskin" sözcüğü, işitme duyusuyla ilgili "çığlık" için kullanılmıştır. Bu anlam olayının özel adı nedir?

Başlangıçta sadece "askerlerin yiyeceği" anlamına gelen "erzak" kelimesinin, zamanla "her türlü yiyecek, azık" anlamını kapsayacak şekilde kullanılması hangi anlam olayıdır?

"Bu sınavda başarılı olmanın tek anahtarı düzenli çalışmaktır." cümlesinde altı çizili sözcük hangi anlam olayıyla yeni bir anlam kazanmıştır?

"Kara baht", "ince düşünce", "boş söz" gibi tamlamalarda, sıfat olarak kullanılan sözcükler hangi anlamıyla kullanılmıştır?

"Pırıltı", "ışıltı", "kırıntı" gibi sözcükler, "patırtı" veya "şırıltı" gibi sözcüklerden farklı olarak, doğadaki bir sesin taklidi değildir. Ses taklidi olmayan ancak sese benzer şekilde oluşan bu sözcüklere ne denir?

"Derya kuzusu" (balık için), "beyaz altın" (pamuk için), "file bekçisi" (kaleci için) gibi kullanımlar, bir kavramı tek sözcük yerine birden fazla sözcükle estetik bir biçimde anlatma yöntemidir. Bu yöntemin adı nedir?

"Odanın yüksek bir tavanı vardı." cümlesindeki altı çizili sözcük ölçülebilen bir özelliği belirttiği için nicel anlamlıdır. Peki, "Bu işte yüksek hedefleri vardı." cümlesindeki kullanımı hangi anlam türüne örnektir?

"Perde" sözcüğü,

1. "Oyunun ikinci perdesi başladı."
2. "Gözlerine bir perde inmişti."
3. "Pencereye yeni bir perde taktı."

cümlelerinde farklı anlamlarda kullanılmıştır. Bu sözcüğün bu kullanımları arasındaki ilişki sesteşlik midir, çok anlamlılık mı?

Bir varlığın veya kavramın hem olumlu hem de olumsuz özelliklerini belirten sözcükler bir arada kullanıldığında, genellikle olumsuz olan anlamın ağır bastığı kabul edilir. "İyi kötü bir evleri vardı." cümlesi bu duruma örnektir. Bu tür söz gruplarına ne denir?